"Η Θεσσαλονίκη δεν χρειάζεται ακόμη έναν κατάλογο εξαγγελιών, αλλά ένα ενιαίο, δημόσιο και μετρήσιμο πρόγραμμα για όσα ανακοινώθηκαν και για όσα η σημερινή διοίκηση του Δήμου παρέλαβε ήδη δρομολογημένα."

Οι ανακοινώσεις της κυβέρνησης για τη Θεσσαλονίκη αποτελούν αναμφίβολα μια θετική εξέλιξη. Η αποδοχή αιτημάτων που αφορούν, μεταξύ άλλων, τις περίπου 600 νέες θέσεις στάθμευσης στα ανατολικά, την αξιοποίηση του συγκροτήματος του Αγίου Μηνά, την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Τούμπας, την Αγία Φωτεινή, τη μόνιμη φροντίδα του Θερμαϊκού, το νέο κλειστό γυμναστήριο του ΑΠΘ και το Μητροπολιτικό Πάρκο της ΔΕΘ δημιουργεί νέες δυνατότητες για την πόλη. (Οι κυβερνητικές ανακοινώσεις της 27ης Αυγούστου – τα επτά αιτήματα του Δήμου)

Είναι επίσης δίκαιο να αναγνωριστεί ότι αρκετά από αυτά τα ζητήματα τέθηκαν και διεκδικήθηκαν από τη σημερινή διοίκηση του Δήμου Θεσσαλονίκης. Όπου μια διεκδίκηση είναι τεκμηριωμένη και βρίσκει θετική ανταπόκριση από την Πολιτεία, η εξέλιξη πρέπει να πιστώνεται τόσο σε εκείνον που τη διεκδίκησε όσο και σε εκείνον που ανέλαβε τη δέσμευση.

Αυτό, όμως, είναι μόνο η αρχή.

Από τις δεσμεύσεις στην υλοποίηση

Η σημερινή διοίκηση έχει αποδείξει ότι διαθέτει πρόσβαση στην κυβέρνηση, επικοινωνιακή παρουσία και δυνατότητα να θέτει ζητήματα. Το πρόβλημα της Θεσσαλονίκης δεν ήταν ποτέ η έλλειψη συναντήσεων, δηλώσεων ή καλών δημόσιων σχέσεων των διοικούντων της.

Το πραγματικό κενό είναι ότι, σχεδόν τρία χρόνια μετά την ανάληψη της διοίκησης, δεν έχει παρουσιαστεί ένα ενιαίο, δημόσιο και δεσμευτικό πρόγραμμα υλοποίησης για τις ενέργειες που ανήκουν στην ευθύνη του Δήμου.

Διότι ένα κυβερνητικό «ναι» δεν είναι ακόμη έργο. Μεταξύ της εξαγγελίας και του αποτελέσματος μεσολαβούν ιδιοκτησιακές ρυθμίσεις, μελέτες, αδειοδοτήσεις, χρηματοδοτήσεις, διαγωνισμοί, συμβάσεις και καθημερινή διοικητική παρακολούθηση. Εκεί κρίνεται τελικά μια δημοτική αρχή: όχι μόνο σε όσα ζητά, αλλά κυρίως στην ικανότητά της να μετατρέπει μια πολιτική δέσμευση σε εργοτάξιο και ένα εργοτάξιο σε λειτουργικό έργο.

Και η ίδια απαίτηση ισχύει όχι μόνο για όσα δρομολογούνται σήμερα, αλλά και για όσα η νέα διοίκηση βρήκε ήδη σχεδιασμένα, χρηματοδοτημένα ή ώριμα προς υλοποίηση. Η πόλη δεν μπορεί να ξεκινά από την αρχή κάθε φορά που αλλάζει δημοτική διοίκηση.

Νέα Ελβετία: από τον συνολικό σχεδιασμό σε μια προσωρινή λύση

Η περιοχή της Νέας Ελβετίας είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Εκεί είχε διαμορφωθεί ένας συνολικός σχεδιασμός για Μητροπολιτικό Πάρκο περίπου 160 στρεμμάτων, σε συνδυασμό με τον τερματικό σταθμό του Μετρό, τον σταθμό μετεπιβίβασης και οργανωμένους χώρους στάθμευσης. Για τη μελέτη της περιμετρικής ζώνης είχε εξασφαλιστεί επιλέξιμη δημόσια χρηματοδότηση 1 εκατ. ευρώ.Παράλληλα, για τις απαλλοτριώσεις που απαιτούνταν για τη διάνοιξη της οδού Μιχαήλ Ψελλού και τη λειτουργία του σταθμού μετεπιβίβασης διατέθηκαν συνολικά 24,5 εκατ. ευρώ από τα Υπουργεία Εσωτερικών και Υποδομών και Μεταφορών. Για την ολοκλήρωση του πάρκου εξακολουθούν να υπάρχουν πρόσθετες ιδιοκτησιακές και απαλλοτριωτικές εκκρεμότητες. (Επίσημα στοιχεία χρηματοδότησης του Δήμου Θεσσαλονίκης – η συνολική χρηματοδότηση των απαλλοτριώσεων) Η διάνοιξη της οδού Μιχαήλ Ψελλού έως την οδό Αλέξανδρου Παπαναστασίου δεν ήταν αυτονόητη· προηγήθηκε σύνθετη διοικητική, απαλλοτριωτική και χρηματοδοτική προετοιμασία.

Η σημερινή διοίκηση διαμόρφωσε στον χώρο ένα υπαίθριο πάρκινγκ 400 θέσεων, αξιοποιώντας μια προγενέστερη απαλλοτριωτική και χρηματοδοτική προετοιμασία και τη συνεργασία της Περιφέρειας. Ήταν μια χρήσιμη παρέμβαση και αυτό πρέπει να αναγνωριστεί. Δεν μπορεί, όμως, η προσωρινή λύση να υποκαταστήσει τον μόνιμο σχεδιασμό, πολύ περισσότερο όταν ο συγκεκριμένος χώρος προορίζεται πολεοδομικά για πράσινο.

Τον Απρίλιο του 2025 ο Δήμαρχος ανακοίνωσε ότι ετοιμάζονταν οι μελέτες για δύο ακόμη χώρους στάθμευσης, υπόγειο και υπέργειο, απέναντι από τον τερματικό σταθμό, με στόχο τη δημοπράτησή τους μέχρι το τέλος εκείνης της χρονιάς. (Η σχετική ανακοίνωση) Σήμερα είναι εύλογο να ζητείται σαφής ενημέρωση: ολοκληρώθηκαν οι μελέτες; Επιλέχθηκε χρηματοδοτικό και συμβατικό σχήμα; Πότε ξεκινά ο διαγωνισμός; Πότε θα αποδοθεί ο σημερινός προσωρινός χώρος στη χρήση πρασίνου για την οποία προορίζεται;

Και, κυρίως, ποια είναι η τύχη της συνολικής μελέτης για το Μητροπολιτικό Πάρκο και την περιμετρική ζώνη του σταθμού; Μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση της συνολικής μελέτης και την υλοποίηση του Μητροπολιτικού Πάρκου. Αν η πραγματικότητα είναι διαφορετική, ο Δήμος οφείλει να παρουσιάσει τα στάδια που ολοκληρώθηκαν και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για όσα απομένουν.

Το πάρκο των 70 στρεμμάτων γύρω από το Μουσείο Ολοκαυτώματος

Ανάλογο ερώτημα υπάρχει και για τη δυτική είσοδο. Τον Μάρτιο του 2023 είχε ανακοινωθεί ότι δρομολογήθηκε η εξασφάλιση έκτασης περίπου 70 στρεμμάτων γύρω από το Μουσείο Ολοκαυτώματος, με στόχο τη δημιουργία ενός Μητροπολιτικού Πάρκου και τη σύνδεσή του με την Πλατεία Ελευθερίας μέσω της «Πορείας Μνήμης». (Η ανακοίνωση του Δήμου Θεσσαλονίκης)

Η πρόβλεψη για το πάρκο εξακολουθεί να εμφανίζεται στον ευρύτερο σχεδιασμό του ενιαίου παραλιακού μετώπου. Αυτό είναι θετικό, αλλά δεν αρκεί. Από τη σημερινή διοίκηση του Δήμου δεν έχει παρουσιαστεί ένα συγκεκριμένο σχέδιο υλοποίησης: ποιο είναι σήμερα το ιδιοκτησιακό και διοικητικό καθεστώς των εκτάσεων; Ποιος φορέας αναλαμβάνει τις μελέτες; Ποια χρηματοδότηση θα διεκδικηθεί; Ποια είναι τα επόμενα ορόσημα και σε ποιον χρόνο;

Το Μουσείο Ολοκαυτώματος προχωρά. Η μεγάλη αστική και συμβολική παρέμβαση που πρέπει να το περιβάλλει δεν μπορεί να παραμένει απλώς μια αναφορά σε χάρτες και παρουσιάσεις.

Το ίδιο μέτρο για τα έργα που άλλαξαν διαδρομή

Το ίδιο ερώτημα αφορά και άλλα έργα. Για το ξύλινο ντεκ της Παλιάς Παραλίας υπήρχαν ολοκληρωμένος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός και διαγωνιστική διαδικασία για τις οριστικές μελέτες. Η νέα διοίκηση επέλεξε το 2024 διαφορετική διαδρομή χρηματοδότησης και υλοποίησης, με την αιτιολογία ότι θα εξοικονομηθούν δημοτικοί πόροι και θα επιταχυνθεί το έργο. (Η αλλαγή του σχεδιασμού). Στο μεταξύ ολοκληρώθηκαν κρίσιμες μελέτες και εγκρίσεις και παραχωρήθηκε στον Δήμο η χρήση του απαιτούμενου θαλάσσιου χώρου. Παραμένει, όμως, το ερώτημα γιατί δεν επιτεύχθηκε η δημοπράτηση που είχε εξαγγελθεί για το 2025, σε ποιο στάδιο βρίσκονται σήμερα τα τεύχη και ποιο είναι το δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα.

Αντίστοιχα, η διοίκηση του Δήμου οφείλει να εξηγήσει γιατί κρίσιμα τμήματα του κεντρικού δικτύου, όπως στην Τσιμισκή, την Εγνατία και την Παπαναστασίου, που παρουσιάζουν εκτεταμένες φθορές και σοβαρά προβλήματα οδικής ασφάλειας, δεν απέκτησαν σαφές πρόγραμμα εργασιών ασφαλτόστρωσης κατά τη θερινή περίοδο, με τους μικρότερους κυκλοφοριακούς φόρτους, και πώς θα ολοκληρωθούν χωρίς νέες μεταθέσεις.

Ένα δημόσιο «Σχέδιο Υλοποίησης Έργων του Δήμου Θεσσαλονίκης»

Αυτό που χρειάζεται σήμερα δεν είναι μία ακόμη συνέντευξη Τύπου. Είναι ένα δημόσιο Σχέδιο Υλοποίησης, στο οποίο για κάθε έργο και κάθε κυβερνητική δέσμευση θα αναφέρονται:

• το ακριβές φυσικό αντικείμενο και η σημερινή κατάσταση,

• οι ενέργειες που αναλογούν στον Δήμο και εκείνες που αναλογούν σε άλλους φορείς,

• ο υπεύθυνος συντονισμού,

• οι εκκρεμείς μελέτες, άδειες και ιδιοκτησιακές πράξεις,

• η πηγή χρηματοδότησης,

• η ημερομηνία του επόμενου ορόσημου και της ολοκλήρωσης,

• οι κίνδυνοι καθυστέρησης και οι ενέργειες αντιμετώπισής τους.

Το ίδιο σχέδιο παρακολούθησης πρέπει να καλύπτει με ενιαίο μέτρο τόσο τα έργα που παρέλαβε η σημερινή διοίκηση όσο και τις νέες κυβερνητικές δεσμεύσεις που η ίδια διεκδίκησε.

Η πρόοδος πρέπει να δημοσιοποιείται ανά τρίμηνο, με απλό και κατανοητό τρόπο. Έτσι οι πολίτες θα γνωρίζουν τι προχωρά, τι καθυστερεί, ποιος έχει την ευθύνη και γιατί. Και έτσι θα μπορεί και ο Δήμος, όταν μια εμπλοκή δεν οφείλεται στον ίδιο, να διεκδικεί πιο αποτελεσματικά την παρέμβαση της Πολιτείας.

Η συνέχεια των έργων είναι σεβασμός προς την πόλη

Οι κυβερνητικές δεσμεύσεις είναι θετικές. Η διεκδίκησή τους από τη δημοτική αρχή επίσης. Τώρα όμως αρχίζει το δυσκολότερο μέρος: η υλοποίηση.

Η Θεσσαλονίκη δεν έχει ανάγκη από έναν ακόμη ανταγωνισμό για το ποιος θα πιστωθεί μια εξαγγελία ή ποιος είχε πρώτος μια ιδέα. Έχει ανάγκη από θεσμική συνέχεια. Κάθε διοίκηση οφείλει να προχωρά ό,τι παρέλαβε ώριμο, να διορθώνει ό,τι θεωρεί προβληματικό χωρίς να μηδενίζει τον χρόνο που προηγήθηκε και να παραδίδει στην επόμενη περισσότερα ώριμα έργα από όσα παρέλαβε.

Η πραγματική επιτυχία δεν θα κριθεί από το πόσα αιτήματα έγιναν δεκτά ούτε από το πόσο καλά παρουσιάστηκαν. Θα κριθεί όταν οι χώροι παραχωρηθούν, οι μελέτες ολοκληρωθούν, οι διαγωνισμοί γίνουν εγκαίρως και τα έργα αποδοθούν στους πολίτες.

Γιατί, τελικά, η Θεσσαλονίκη δεν χρειάζεται μόνο δεσμεύσεις. Χρειάζεται συνέχεια, σχέδιο και αποτέλεσμα. Υπάρχει καλύτερος τρόπος: ο δρόμος της προετοιμασίας, της διαφάνειας και της υλοποίησης.