Δημοτικά έργα: Όταν η νέα ημερομηνία σβήνει την προηγούμενη

Στα έργα του Δήμου Θεσσαλονίκης, η μετακίνηση των χρονοδιαγραμμάτων που ανακοινώνει η διοίκηση έχει γίνει κανόνας χωρίς εξαιρέσεις.

(Η έρευνα για όσα αναφέρονται στο άρθρο καλύπτει τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία έως και τις 17 Σεπτεμβρίου 2026.)

Στα δημοτικά έργα, η ημερομηνία δεν είναι λεπτομέρεια της επικοινωνίας. Είναι μέρος της δέσμευσης. Αν βάλουμε δίπλα δίπλα τις ανακοινώσεις από το 2024 έως σήμερα, φαίνεται ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: οι στόχοι για κεντρικά έργα μετακινούνται και κάθε νέα ημερομηνία τείνει να υποκαθιστά την προηγούμενη χωρίς καθαρό δημόσιο απολογισμό.

Ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται

Οι περιπτώσεις που ακολουθούν είναι ενδεικτικές. Δεν εξαντλούν το θέμα, αλλά αρκούν για να δείξουν το μοτίβο: ανακοινώνεται μια ημερομηνία, μετακινείται στην πορεία και η νέα εξαγγελία σπάνια συνοδεύεται από καθαρό απολογισμό της προηγούμενης.

Δεν βάζω στο ίδιο καλάθι πολιτικές διεκδικήσεις, μελέτες και εργολαβίες. Στέκομαι σε κάτι απλούστερο: τι ειπώθηκε δημόσια, πότε ανακοινώθηκε ότι θα γίνει και τι τελικά συνέβη. Προσφυγές, εγκρίσεις άλλων φορέων, χρηματοδοτήσεις και αστοχίες εργολάβων είναι πραγματικές συνθήκες και πρέπει να συνεκτιμώνται. Η διοίκηση όμως οφείλει να εξηγεί έγκαιρα τι άλλαξε και ποιο είναι το επόμενο πραγματικό ορόσημο.

Το ξύλινο deck και οι ημερομηνίες που άλλαξαν

Τον Μάιο του 2024 η διοίκηση άλλαξε τη διαδρομή υλοποίησης του ξύλινου deck στην Παλιά Παραλία και επέλεξε το σχήμα μελέτη και κατασκευή, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ. Η αλλαγή παρουσιάστηκε ως τρόπος επιτάχυνσης. Τον Ιούλιο του 2024 ο δημόσιος στόχος ήταν δημοπράτηση μέσα στο 2025 και ολοκλήρωση το 2027. Τον Σεπτέμβριο του 2025 η δημοπράτηση μετακινήθηκε στις αρχές του 2026. Τον Ιούνιο του 2026, αφού ολοκληρώθηκαν κρίσιμες εγκρίσεις, ο νέος στόχος έγινε ο Νοέμβριος του 2026 και η ανάδειξη αναδόχου η άνοιξη του 2027.

Η περιβαλλοντική αδειοδότηση απαιτούσε γνωμοδοτήσεις πολλών φορέων και η χρηματοδότηση δεν εξαρτάται μόνο από τον Δήμο. Αυτή είναι ουσιώδης επιφύλαξη. Το βασικό γεγονός, ωστόσο, δεν αλλάζει: η προθεσμία δημοπράτησης του 2025 χάθηκε και αντικαταστάθηκε δύο φορές. Όταν μια νέα διαδικασία επιλέγεται στο όνομα της ταχύτητας, η διοίκηση οφείλει να δημοσιοποιεί τις εξαρτήσεις που μπορούν να την ανατρέψουν.

Πηγές  Μακεδονία 15.5.2024 · Voria 15.7.2024 · ΕΡΤ3 17.9.2025 · Μακεδονικά Νέα 14.6.2026

Η Αριστοτέλους περίμενε τον διαγωνισμό μέχρι το 2026

Τον Φεβρουάριο του 2024 ο δήμαρχος δήλωνε ότι γινόταν προσπάθεια η ανάπλαση της Αριστοτέλους να δημοπρατηθεί μέσα στο ίδιο έτος. Τον Μάιο του 2025 ο στόχος έγινε ο Σεπτέμβριος, με οριστικό ανάδοχο έως το τέλος του 2025 και έναρξη εργασιών στις αρχές του 2026. Τον Ιούνιο ο δήμαρχος μιλούσε για Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο. Ο διεθνής διαγωνισμός δημοσιεύθηκε τελικά στις 25 Φεβρουαρίου 2026, σχεδόν δεκατέσσερις μήνες μετά την πρώτη προθεσμία.

Τον Ιούνιο του 2026 αναδείχθηκε προσωρινός μειοδότης και ακολούθησαν δύο προσφυγές. Οι προσφυγές εξηγούν το πάγωμα μετά την προσωρινή ανάδειξη. Δεν εξηγούν την καθυστέρηση που είχε ήδη συσσωρευτεί πριν από τη δημοσίευση του διαγωνισμού. 

Πηγές  Voria 24.2.2024 · Μακεδονία Μάιος 2025 · Δήμος Θεσσαλονίκης 26.2.2026 · Voria για τις προσφυγές

Η Πλατεία Διοικητηρίου περιμένει ακόμη τη δημοπράτηση

Τον Φεβρουάριο του 2025 η διοίκηση τοποθετούσε τη δημοπράτηση της Πλατείας Διοικητηρίου στα τέλη του έτους. Τον Ιούνιο του 2025 ο αρμόδιος αντιδήμαρχος μίλησε για τέλος 2025 ή αρχές 2026, ενώ τον Σεπτέμβριο ο στόχος είχε γίνει το πρώτο εξάμηνο του 2026. Μετά την έγκριση των τροποποιημένων προμελετών από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, η ημερομηνία μετακινήθηκε ξανά προς το φθινόπωρο και τον Σεπτέμβριο του 2026.

Δεν βρήκα διακήρυξη διαγωνισμού. Άρα ο στόχος του τέλους του 2025 και ο επόμενος στόχος του πρώτου εξαμήνου του 2026 έχουν χαθεί. Η γενικότερη δέσμευση για δημοπράτηση μέσα στο 2026 παραμένει ακόμη ανοικτή.

Πηγές  ThessToday 16.2.2025 · Τύπος Θεσσαλονίκης 24.6.2025 · Voria Σεπτέμβριος 2025 · Μακεδονικά Νέα 2026

Η Νέα Ελβετία και η εξαγγελία για τα δύο νέα parking

Στη Νέα Ελβετία ο Δήμος παρέδωσε τον Απρίλιο του 2025 περίπου 400 επιφανειακές θέσεις στάθμευσης μέσα σε 127 ημέρες, με δουλειά δημοτικών υπηρεσιών και συνεργασία της Περιφέρειας, όπως τουλάχιστον δήλωσε η δημοτική αρχή.Στην ίδια παρουσίαση, όμως, ο δήμαρχος ανακοίνωσε ότι έως το τέλος του 2025 θα δημοπρατούνταν δύο μεγαλύτερα υπόγεια ή υπέργεια parking στην περιοχή, με σχήμα ΣΔΙΤ.

Από τις διαθέσιμες δημόσιες ανακοινώσεις και τα δημοσιεύματα δεν προκύπτει ότι οι δύο διαγωνισμοί έχουν δημοσιευθεί. Αν έχει εκδοθεί σχετική πράξη, ο Δήμος μπορεί εύκολα να δώσει ΑΔΑ ή αριθμό διαγωνισμού. Οι κυβερνητικές δεσμεύσεις του Αυγούστου 2026 για περίπου 600 θέσεις σε δύο άλλα ακίνητα δεν ταυτίζονται με την υπόσχεση για τα δύο parking απέναντι από τον σταθμό της Νέας Ελβετίας.

Πηγές  Μακεδονία 30.4.2025 · Ράδιο Θεσσαλονίκη 30.4.2025 · Δήμος Θεσσαλονίκης 7.8.2026

Οι πρώην Στάβλοι Παπάφη και ο χρόνος που χάθηκε πριν από την έναρξη

Στους πρώην Στάβλους Παπάφη, η διαδικασία είχε φτάσει στο κατώφλι της ανάθεσης πριν κλείσει το 2023. Ο διαγωνισμός είχε προκηρυχθεί στις 21 Ιουλίου, η προθεσμία προσφορών έληγε στις 11 Σεπτεμβρίου και στις 6 Δεκεμβρίου η απερχόμενη διοίκηση επέλεξε να παραπέμψει τα επόμενα βήματα στο νέο Δημοτικό Συμβούλιο μετά από τους άστοχους ισχυρισμούς της τότε νεοεκλεγμένης σημερινής διοίκησης για υποχρηματοδότηση του έργου . Με τα δεδομένα εκείνης της στιγμής, μπορούσαμε να έχουμε προχωρήσει προς ανάδειξη αναδόχου πριν από το τέλος του έτους. Η σύμβαση υπογράφηκε τελικά στις 28 Ιουνίου 2024 και οι πρώτες πρόδρομες εργασίες καταγράφονται στις 20 Σεπτεμβρίου. Η σημερινή διοίκηση επικαλέστηκε την ανάγκη εξασφάλισης της χρηματοδότησης και βελτίωσης της έκπτωσης. Αυτές οι παράμετροι αν και τις αμφισβητώ πρέπει να αναφέρονται, δεν αναιρούν όμως την καθυστέρηση της εκκίνησης μέχρι το καλοκαίρι και της πραγματικής έναρξης μέχρι το φθινόπωρο του 2024.

Το έργο είχε εξαρχής συμβατική διάρκεια 60 μηνών. Παρ' όλα αυτά, πρόσφατα εγκρίθηκε παράταση 290 ημερών: η έως τότε ισχύουσα προθεσμία μετακινήθηκε από τις 6 Νοεμβρίου 2029 στις 23 Αυγούστου 2030. Από αυτές, 140 ημέρες αποδίδονται σε καθυστερήσεις και 150 στην αύξηση του φυσικού αντικειμένου. Αναφέρονται μετατοπίσεις δικτύων, καιρικές ημέρες, απεργία οικοδόμων, πρόσθετες τεχνικές παρεμβάσεις και το σοβαρό συμβάν από τη θραύση του αγωγού ύδρευσης. Δεν είναι όλα ευθύνη του Δήμου. Είναι όμως απολύτως εύλογο να ρωτάμε πώς ένα έργο με πενταετές χρονοδιάγραμμα χρειάζεται ήδη σχεδόν δέκα επιπλέον μήνες.

Πηγές  Δήμος Θεσσαλονίκης 21.7.2023 · Δήμος Θεσσαλονίκης 6.12.2023 · Voria 28.6.2024 · Μακεδονικά Νέα για την πορεία και την παράταση

Το πάρκο μνήμης χρειάζεται καθαρή απάντηση

Στο πάρκο μνήμης δίπλα στο Μουσείο Ολοκαυτώματος, το Τεχνικό Πρόγραμμα του 2025 προέβλεπε προκήρυξη αρχιτεκτονικού διαγωνισμού. Δεν έχει προκηρυχθεί ακόμη. Υπάρχουν πραγματικές εξαρτήσεις από τη γη, τη ΓΑΙΑΟΣΕ, την Περιφέρεια και τα υπουργεία, όμως δεν φαίνεται να έχει γίνει κάποια ενέργεια από το Δήμο.

Πηγές  Τεχνικό Πρόγραμμα 2025 · Μακεδονία για τα έργα του προγράμματος

Η κριτική χρειάζεται δίκαιες διακρίσεις

Δεν επιστρέφω εδώ στις ασφαλτοστρώσεις και στα πεζοδρόμια. Έχω ήδη αναλύσει στο προηγούμενο άρθρο μου τις σχετικές δεσμεύσεις και τα χρονοδιαγράμματά τους.

Οι ημερομηνίες δεν μπορούν να μηδενίζονται

Μια διοίκηση έχει δικαίωμα να αναθεωρεί ένα χρονοδιάγραμμα όταν προκύπτουν προσφυγές, αρχαιολογικά δεδομένα, μετατοπίσεις δικτύων ή προβλήματα χρηματοδότησης. Δεν μπορεί όμως κάθε νέα ημερομηνία να σβήνει την προηγούμενη. Όταν η δημόσια μνήμη αρχίζει από την τελευταία ανακοίνωση, το χρονοδιάγραμμα παύει να λειτουργεί ως εργαλείο διοίκησης και γίνεται εργαλείο επικοινωνίας.

Η λύση είναι πρακτική. Ο Δήμος χρειάζεται έναν δημόσιο πίνακα έργων, ενημερωμένο ανά τρίμηνο, που θα δείχνει για κάθε παρέμβαση την αρχική δημόσια δέσμευση, τη συμβατική προθεσμία και κάθε παράταση, τη φυσική και οικονομική πρόοδο, τις εκκρεμείς εγκρίσεις ή προσφυγές, τον λόγο κάθε αναθεώρησης και το επόμενο σαφές ορόσημο.

Έτσι θα μπορεί κάθε πολίτης να ξεχωρίζει την καθυστέρηση του Δήμου από την προσφυγή ενός διαγωνιζομένου, την εκκρεμή κρατική έγκριση από την αδράνεια μιας υπηρεσίας και την πραγματική παράδοση από την επανάληψη μιας εξαγγελίας. Η διοίκηση θα κερδίσει αξιοπιστία όταν τα πράγματα πάνε καλά και θα λογοδοτεί έγκαιρα όταν δεν πάνε.

Η πολιτική ευθύνη αρχίζει όταν αλλάζει η ημερομηνία

Το ερώτημα δεν είναι αν γίνονται έργα. Γίνονται. Το ερώτημα είναι αν η πόλη γνωρίζει με συνέπεια πότε θα γίνουν, τι αλλάζει στην πορεία και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη της αλλαγής. Σήμερα, σε αρκετές εμβληματικές παρεμβάσεις, η απάντηση προκύπτει μόνο αν κάποιος συγκεντρώσει παλιές συνεντεύξεις, διακηρύξεις, συμβάσεις και νεότερα ρεπορτάζ.

Η Θεσσαλονίκη δεν χρειάζεται άλλη μία ημερομηνία χωρίς ιστορικό. Χρειάζεται συνέχεια χωρίς μηδενισμό, συνεργασία χωρίς οικειοποίηση και χρονοδιάγραμμα που να επιβιώνει της επόμενης συνέντευξης. Το χρονοδιάγραμμα είναι μέρος του έργου. Και η δημόσια λογοδοσία γι' αυτό είναι μέρος της διοίκησης.

Τα έργα που ανέφερα εδώ είναι μόνο λίγα, ενδεικτικά παραδείγματα. Η συνολική δημόσια εικόνα είναι παρόμοια: στα χρονοδιαγράμματα που ανακοίνωσε η διοίκηση του Δήμου, η μετακίνηση της αρχικής ημερομηνίας δεν εμφανίζεται ως εξαίρεση αλλά ως κανόνας. Και μέχρι σήμερα ο κανόνας αυτός δεν έχει εξαιρέσεις.

#ΥπάρχειΚαλύτεροςΤρόπος

Ασφαλτοστρώσεις και πεζοδρόμια. Όταν υπάρχει σχέδιο ο Δήμος δεν ξεμένει από εργολαβίες

Η έλλειψη πόρων και οι προσφυγές δεν εξηγούν γιατί χρειάστηκαν σχεδόν δυόμισι χρόνια για να συμβασιοποιηθούν οι νέες συμφωνίες-πλαίσιο

Η σημερινή διοίκηση επαναλαμβάνει ότι οι ασφαλτοστρώσεις και οι επισκευές πεζοδρομίων καθυστέρησαν λόγω της έλλειψης διαθέσιμων πόρων κατά την έναρξη της θητείας της.

Η έλλειψη πόρων αποτελούσε ασφαλώς έναν πραγματικό περιορισμό. Δεν απαντά, όμως, στο βασικό ερώτημα:

Γιατί δεν προετοιμάστηκαν εγκαίρως οι μελέτες και οι διαγωνισμοί, ώστε ο Δήμος να μη βρεθεί χωρίς διαθέσιμο εργολαβικό εργαλείο συντήρησης;

Το ζήτημα δεν είναι αν υπήρχαν οικονομικές δυσκολίες. Είναι αν η διοίκηση σχεδίασε εγκαίρως πώς θα λειτουργήσει μέσα σε αυτές.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι λογιστικό. Είναι πρωτίστως ζήτημα σχεδιασμού, προτεραιοτήτων και διοικητικής ετοιμότητας.

Η έλλειψη πόρων δεν καταργεί τον προγραμματισμό

Η δύσκολη οικονομική κατάσταση περιόριζε αναμφίβολα το εύρος των παρεμβάσεων που μπορούσαν να γίνουν. Δεν εξηγεί, όμως, γιατί οι διαδικασίες δεν ξεκίνησαν νωρίτερα.

Ακόμη και αν η διοίκηση δεν μπορούσε να προκηρύξει από το 2024 το σύνολο των έξι νέων συμφωνιών-πλαίσιο, συνολικού προϋπολογισμού 11 εκατομμυρίων ευρώ -7 εκατομμύρια για ασφαλτοστρώσεις και 4 εκατομμύρια για πεζοδρόμια-υπήρχαν ενδιάμεσες επιλογές.

Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να προετοιμάσει και να προτείνει μία μικρότερη, μεταβατική συμφωνία-πλαίσιο, ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ, χρηματοδοτούμενη από διαθέσιμους ίδιους πόρους και προσαρμοσμένη στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες του Δήμου.

Μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να διασφαλίσει τη συνέχεια των αναγκαίων συντηρήσεων. Όταν θα εξασφαλιζόταν το δάνειο, η πηγή χρηματοδότησης των εκτελεστικών συμβάσεων θα μπορούσε να αλλάξει, όπως τελικά σχεδίασε η ίδια η διοίκηση.

Όταν οι πόροι είναι περιορισμένοι, ο σχεδιασμός δεν αναστέλλεται. Προσαρμόζεται:

• περιορίζεται προσωρινά το οικονομικό αντικείμενο,
• ιεραρχούνται οι πιο επείγουσες ανάγκες,
• ωριμάζουν εγκαίρως οι μελέτες,
• διατηρείται η συνέχεια των παρεμβάσεων.

Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι γιατί δεν προκηρύχθηκαν εξαρχής συμφωνίες 11 εκατομμυρίων ευρώ. Είναι γιατί δεν υπήρξε εγκαίρως ούτε μία μεταβατική λύση.

Οι ημερομηνίες έχουν σημασία

Τα πρώτα πρωτογενή αιτήματα για τις συμφωνίες-πλαίσιο των πεζοδρομίων εμφανίζονται τον Μάρτιο του 2025 και για τις ασφαλτοστρώσεις τον Μάιο του 2025.

Παράλληλα, για καθεμία από τις έξι συμφωνίες προβλέφθηκε για το 2025 πίστωση μόλις 20.000 ευρώ, ενώ το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος μεταφέρθηκε στα επόμενα χρόνια.

Αυτό δείχνει ότι δεν ήταν απαραίτητο να υπάρχει διαθέσιμο μέσα σε μία χρονιά το σύνολο των 11 εκατομμυρίων ευρώ για να ξεκινήσει η διαδικασία. Η ωρίμανση των μελετών και η προετοιμασία των διαγωνισμών μπορούσαν να είχαν αρχίσει νωρίτερα, με πολυετή οικονομικό προγραμματισμό.

Άλλωστε, ήδη από τον Νοέμβριο του 2024 η διοίκηση είχε εγκρίνει άλλη πολυετή συμφωνία-πλαίσιο, διάρκειας 42 μηνών και προϋπολογισμού περίπου 2,1 εκατομμυρίων ευρώ, για ανταλλακτικά οχημάτων και μηχανημάτων.

Πρόκειται ασφαλώς για διαφορετικό αντικείμενο και όχι για απόδειξη ότι υπήρχαν διαθέσιμα τα ίδια χρήματα. Αποδεικνύει, όμως, ότι ο μηχανισμός των πολυετών δεσμεύσεων μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τη διοίκηση.

Οι προσφυγές δεν αποτελούν απρόβλεπτο γεγονός

Ως δεύτερη εξήγηση για τις καθυστερήσεις προβάλλονται οι προσφυγές και οι νομικές αντιδικίες μεταξύ των υποψηφίων αναδόχων.

Οι διαδικασίες αυτές μπορούν πράγματι να προκαλέσουν σημαντικές καθυστερήσεις. Δεν αποτελούν, όμως, έκτακτο ή απρόβλεπτο γεγονός στις δημόσιες συμβάσεις.

Ο ίδιος ο δήμαρχος δήλωσε πρόσφατα ότι, ως νομικός, γνωρίζει πως είναι σύνηθες να υπάρχουν τέτοιες διαδικασίες.

Ακριβώς γι’ αυτό έπρεπε να είχαν συνυπολογιστεί εξαρχής στο χρονοδιάγραμμα.

Η διοίκηση όφειλε να κινητοποιήσει και να συντονίσει νωρίτερα τις τεχνικές, οικονομικές και νομικές υπηρεσίες, ώστε ο σχεδιασμός να διαθέτει τον αναγκαίο χρόνο για πιθανές προσφυγές, προδικαστικές διαδικασίες και δικαστικές εμπλοκές.

Η διοίκηση δεν κρίνεται από το αν θα εξαφανίσει τις προσφυγές. Κρίνεται από το αν τις προβλέπει και αν οργανώνει το χρονοδιάγραμμά της ώστε να απορροφά, όσο είναι δυνατόν, τις καθυστερήσεις που προκαλούν.

Άτοπες δηλώσεις περί υποχρηματοδότησης

Η αναφορά στην υποχρηματοδότηση δεν περιορίζεται στις ασφαλτοστρώσεις και στα πεζοδρόμια.

Για το έργο των Στάβλων Παπάφη η σημερινή διοίκηση μίλησε για υποχρηματοδοτημένη σύμβαση. Αντίστοιχη θέση διατυπώθηκε και για το έργο του ξύλινου ντεκ.

Με βάση, όμως, τα διαθέσιμα στοιχεία, η νέα διοίκηση δεν υπέβαλε αίτημα συμπληρωματικής χρηματοδότησης ούτε προς το Υπουργείο Εσωτερικών για τους Στάβλους Παπάφη ούτε προς το Υπουργείο Τουρισμού για το ντεκ. Εάν υπάρχουν τέτοια αιτήματα, θα ήταν χρήσιμο να δημοσιοποιηθούν.

Οι δημόσιες αυτές δηλώσεις περί υποχρηματοδότησης ήταν άτοπες. Χωρίς να συνοδεύονται από αιτήματα συμπληρωματικής χρηματοδότησης, δημιούργησαν την εντύπωση ενός ανυπέρβλητου οικονομικού αδιεξόδου και μετέφεραν τη συζήτηση στην απόδοση ευθυνών, ενώ στο μεταξύ χάθηκε πολύτιμος χρόνος και τα έργα καθυστέρησαν.

Η μεταγενέστερη πρακτική της ίδιας της διοίκησης στις συντηρήσεις δείχνει, άλλωστε, ότι η μη εξασφάλιση εξωτερικής χρηματοδότησης δεν εμπόδιζε την έναρξη των διαγωνιστικών διαδικασιών.

Η διοίκηση προχώρησε τελικά, αλλά με σημαντική καθυστέρηση, στους διαγωνισμούς των συμφωνιών-πλαίσιο. Οι διακηρύξεις όρισαν, στο παρόν στάδιο, ως πηγή χρηματοδότησης ίδιους πόρους του Δήμου, με τον σχεδιασμό να αλλάξει στη συνέχεια η χρηματοδοτική πηγή και οι σχετικές δαπάνες να καλυφθούν από δάνειο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Το δάνειο αυτό δεν είχε ακόμη εξασφαλιστεί όταν ξεκίνησαν οι διαγωνισμοί. Εφόσον, λοιπόν, αυτή η επιλογή ήταν εφικτή εκ των υστέρων, εύλογα τίθεται το ερώτημα γιατί δεν εφαρμόστηκε εγκαίρως, ώστε να μη δημιουργηθεί το κενό στις εργολαβίες συντήρησης.

Μια διοίκηση δεν εκλέγεται για τη μισή θητεία

Η σημερινή διοίκηση δεν εκλέχθηκε για τη μισή πενταετή θητεία.

Εκλέχθηκε για να είναι επιχειρησιακά έτοιμη από την πρώτη ημέρα και να διαχειριστεί το σύνολο της πενταετίας. Δεν μπορεί τα πρώτα δυόμισι χρόνια να αποτελούν περίοδο αναμονής και το υπόλοιπο της θητείας έναν αγώνα μαζικής προκήρυξης και εκτέλεσης έργων.

Στην πράξη, χρειάστηκαν σχεδόν δυόμισι χρόνια για να συμβασιοποιηθούν οι νέες συμφωνίες-πλαίσιο. Όταν εξαντλήθηκαν οι υφιστάμενες εργολαβίες, ο Δήμος βρέθηκε χωρίς το αναγκαίο εργολαβικό εργαλείο για τις καθημερινές συντηρήσεις.

Αν η σημερινή θητεία ήταν τετραετής, όπως η προηγούμενη, η έναρξη αυτών των έργων θα συνέπιπτε ήδη με το τελευταίο, προεκλογικό έτος. Και εύλογα θα μπορούσε κάποιος να κατηγορήσει τη διοίκηση ότι συγκεντρώνει τα έργα λίγο πριν από τις εκλογές.

Δεν αναφέρω αυτή την υπόθεση για να αποδώσω προεκλογική σκοπιμότητα. Την αναφέρω για να αναδείξω πόσο μεγάλο μέρος της θητείας χάθηκε χωρίς να έχει εξασφαλιστεί η συνέχεια ενός βασικού τομέα της καθημερινότητας.

Η καθυστέρηση δημιούργησε την «πλημμυρίδα»

Στην πρόσφατη ανάρτησή μου με τίτλο «Ασφαλτοστρώσεις: σχέδιο ή αυτοσχεδιασμός;» έθεσα ένα ακόμη ερώτημα:

Γιατί ανακοινώνεται ένας νέος διαγωνισμός για ασφαλτοστρώσεις σε κεντρικούς δρόμους, όταν έχουν ήδη υπογραφεί τρεις συμφωνίες-πλαίσιο, συνολικού ύψους 7 εκατομμυρίων ευρώ, οι οποίες καλύπτουν το σύνολο των δημοτικών κοινοτήτων;

Τα δύο θέματα δεν είναι ανεξάρτητα. Αποτελούν δύο διαδοχικές συνέπειες του ίδιου προβλήματος σχεδιασμού.

Η καθυστέρηση των προηγούμενων δυόμισι ετών δεν εξαφανίστηκε. Μεταφέρθηκε προς το υπόλοιπο της θητείας και συμπίεσε μέσα σε μία περιορισμένη χρονική περίοδο έργα και συμβάσεις που θα μπορούσαν να είχαν προγραμματιστεί, δημοπρατηθεί και εκτελεστεί σταδιακά.

Έτσι, από το κενό των εργολαβιών περάσαμε στην «πλημμυρίδα» ταυτόχρονων διαγωνισμών και συμβάσεων.

Αρχικά δεν διασφαλίστηκε η ομαλή διαδοχή των παλιών και των νέων εργολαβιών. Τώρα, μετά τη μεγάλη καθυστέρηση, συγκεντρώνεται ένας ιδιαίτερα μεγάλος όγκος έργων στην ίδια χρονική περίοδο.

Η σημερινή «πλημμυρίδα», επομένως, δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από τον χρόνο που προηγήθηκε και χάθηκε. Είναι, σε σημαντικό βαθμό, αποτέλεσμα της προηγούμενης καθυστέρησης.

Αυτό δεν παραπέμπει σε ένα σταθερό, κυλιόμενο πρόγραμμα συντήρησης. Παραπέμπει σε μετάβαση από την αδράνεια στη χρονική υπερσυγκέντρωση έργων, δηλαδή σε διαδοχικούς αυτοσχεδιασμούς.

Ο κίνδυνος κατασπατάλησης πόρων

Η συγκέντρωση τόσων συμβάσεων στην ίδια χρονική περίοδο δεν δημιουργεί μόνο κίνδυνο νέων καθυστερήσεων. Δημιουργεί και κίνδυνο αναποτελεσματικής αξιοποίησης, ακόμη και κατασπατάλησης δημόσιων πόρων.

Κάθε εργολαβία απαιτεί καθημερινή επίβλεψη, επιτόπιους ελέγχους, επιμετρήσεις, πιστοποιήσεις, έλεγχο ποιότητας και συντονισμό με τις υπόλοιπες παρεμβάσεις στην πόλη. Οι επιχειρησιακές δυνατότητες των δημοτικών υπηρεσιών και ο αριθμός των διαθέσιμων μηχανικών είναι πεπερασμένοι.

Πεπερασμένες είναι και οι δυνατότητες του τοπικού εργοληπτικού οικοσυστήματος να ανταποκριθεί ταυτόχρονα σε έναν τόσο μεγάλο όγκο έργων.

Όταν πολλές ομοειδείς συμβάσεις εκτελούνται μέσα στην ίδια περιορισμένη χρονική περίοδο, η επίβλεψη κινδυνεύει να διασπαστεί. Αυξάνονται έτσι οι πιθανότητες ελλιπών ελέγχων, καθυστερήσεων, παρατάσεων, αστοχιών και εργασιών που δεν ανταποκρίνονται στην απαιτούμενη ποιότητα.

Σε μια τέτοια περίπτωση μπορεί να εμφανίζεται λογιστικά απορρόφηση των διαθέσιμων πιστώσεων, χωρίς η πόλη να λαμβάνει αντίστοιχο και διαρκές αποτέλεσμα. Και αυτό συνιστά πραγματικό κίνδυνο κατασπατάλησης πόρων.

Ο κίνδυνος γίνεται ακόμη σοβαρότερος επειδή οι συγκεκριμένες συντηρήσεις σχεδιάζεται να χρηματοδοτηθούν από δάνειο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Δεν πρόκειται για δωρεάν χρηματοδότηση, αλλά για πόρους που ο Δήμος θα κληθεί να αποπληρώσει.

Το ζήτημα αυτό δεν το θέτω εκ των υστέρων. Έχω ήδη διατυπώσει δημόσια προτάσεις για τον καλύτερο συντονισμό των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και την ενίσχυση της επίβλεψης των δημοτικών έργων.

Στόχος δεν είναι να παρεμποδιστεί η εκτέλεσή τους, αλλά να εξασφαλιστεί ότι ο μεγάλος αριθμός των συμβάσεων μπορεί να ελεγχθεί ουσιαστικά και ότι κάθε δημόσια δαπάνη θα αντιστοιχεί σε ποιοτικό και μετρήσιμο αποτέλεσμα για την πόλη.

Δεν υποστηρίζω ότι οι πόροι έχουν ήδη κατασπαταληθεί. Θέτω εγκαίρως το ερώτημα εάν η διοίκηση έχει αξιολογήσει τον κίνδυνο και εάν διαθέτει συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο για:

• την επαρκή στελέχωση της επίβλεψης,
• τον συντονισμό των εμπλεκόμενων υπηρεσιών,
• τη χρονική κλιμάκωση των συμβάσεων,
• την ιεράρχηση των παρεμβάσεων,
• τον συστηματικό έλεγχο της ποιότητας,
• την αντιστοίχιση κάθε δαπάνης με μετρήσιμο αποτέλεσμα.

Το ζήτημα είναι ο σχεδιασμός

Κάθε νέα διοίκηση παραλαμβάνει δυσκολίες, εκκρεμότητες και περιορισμούς. Κρίνεται, όμως, από τον τρόπο με τον οποίο τους αντιμετωπίζει.

Ούτε η έλλειψη διαθέσιμων πόρων ούτε οι αναμενόμενες προσφυγές εξηγούν γιατί:

• δεν ωρίμασαν νωρίτερα οι μελέτες,
• δεν επιλέχθηκε μία μικρότερη μεταβατική συμφωνία,
• δεν διασφαλίστηκε η συνέχεια των εργολαβιών,
• χρειάστηκαν σχεδόν δυόμισι χρόνια για τις νέες συμβάσεις,
• συγκεντρώνεται τώρα μεγάλος αριθμός έργων στην ίδια χρονική περίοδο.

Όσο λιγότεροι είναι οι διαθέσιμοι πόροι και όσο πιο σύνθετες είναι οι διαδικασίες, τόσο περισσότερο χρειάζονται ιεράρχηση, προετοιμασία και σχέδιο.

Γιατί η επιτυχία δεν μετριέται από το ύψος των προκηρύξεων ούτε από τη λογιστική απορρόφηση ενός δανείου. Μετριέται από το αν κάθε ευρώ μετατρέπεται σε ποιοτικό έργο, το οποίο ελέγχεται και παραδίδεται πραγματικά στην πόλη.

Οι πόροι μπορεί να είναι περιορισμένοι. Το σχέδιο δεν επιτρέπεται να λείπει.

Υπάρχει καλύτερος τρόπος.

Δήμος Θεσσαλονίκης: οι δεσμεύσεις είναι θετικές - τώρα χρειάζεται σχέδιο υλοποίησης

"Η Θεσσαλονίκη δεν χρειάζεται ακόμη έναν κατάλογο εξαγγελιών, αλλά ένα ενιαίο, δημόσιο και μετρήσιμο πρόγραμμα για όσα ανακοινώθηκαν και για όσα η σημερινή διοίκηση του Δήμου παρέλαβε ήδη δρομολογημένα."

Οι ανακοινώσεις της κυβέρνησης για τη Θεσσαλονίκη αποτελούν αναμφίβολα μια θετική εξέλιξη. Η αποδοχή αιτημάτων που αφορούν, μεταξύ άλλων, τις περίπου 600 νέες θέσεις στάθμευσης στα ανατολικά, την αξιοποίηση του συγκροτήματος του Αγίου Μηνά, την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Τούμπας, την Αγία Φωτεινή, τη μόνιμη φροντίδα του Θερμαϊκού, το νέο κλειστό γυμναστήριο του ΑΠΘ και το Μητροπολιτικό Πάρκο της ΔΕΘ δημιουργεί νέες δυνατότητες για την πόλη. (Οι κυβερνητικές ανακοινώσεις της 27ης Αυγούστου – τα επτά αιτήματα του Δήμου)

Είναι επίσης δίκαιο να αναγνωριστεί ότι αρκετά από αυτά τα ζητήματα τέθηκαν και διεκδικήθηκαν από τη σημερινή διοίκηση του Δήμου Θεσσαλονίκης. Όπου μια διεκδίκηση είναι τεκμηριωμένη και βρίσκει θετική ανταπόκριση από την Πολιτεία, η εξέλιξη πρέπει να πιστώνεται τόσο σε εκείνον που τη διεκδίκησε όσο και σε εκείνον που ανέλαβε τη δέσμευση.

Αυτό, όμως, είναι μόνο η αρχή.

Από τις δεσμεύσεις στην υλοποίηση

Η σημερινή διοίκηση έχει αποδείξει ότι διαθέτει πρόσβαση στην κυβέρνηση, επικοινωνιακή παρουσία και δυνατότητα να θέτει ζητήματα. Το πρόβλημα της Θεσσαλονίκης δεν ήταν ποτέ η έλλειψη συναντήσεων, δηλώσεων ή καλών δημόσιων σχέσεων των διοικούντων της.

Το πραγματικό κενό είναι ότι, σχεδόν τρία χρόνια μετά την ανάληψη της διοίκησης, δεν έχει παρουσιαστεί ένα ενιαίο, δημόσιο και δεσμευτικό πρόγραμμα υλοποίησης για τις ενέργειες που ανήκουν στην ευθύνη του Δήμου.

Διότι ένα κυβερνητικό «ναι» δεν είναι ακόμη έργο. Μεταξύ της εξαγγελίας και του αποτελέσματος μεσολαβούν ιδιοκτησιακές ρυθμίσεις, μελέτες, αδειοδοτήσεις, χρηματοδοτήσεις, διαγωνισμοί, συμβάσεις και καθημερινή διοικητική παρακολούθηση. Εκεί κρίνεται τελικά μια δημοτική αρχή: όχι μόνο σε όσα ζητά, αλλά κυρίως στην ικανότητά της να μετατρέπει μια πολιτική δέσμευση σε εργοτάξιο και ένα εργοτάξιο σε λειτουργικό έργο.

Και η ίδια απαίτηση ισχύει όχι μόνο για όσα δρομολογούνται σήμερα, αλλά και για όσα η νέα διοίκηση βρήκε ήδη σχεδιασμένα, χρηματοδοτημένα ή ώριμα προς υλοποίηση. Η πόλη δεν μπορεί να ξεκινά από την αρχή κάθε φορά που αλλάζει δημοτική διοίκηση.

Νέα Ελβετία: από τον συνολικό σχεδιασμό σε μια προσωρινή λύση

Η περιοχή της Νέας Ελβετίας είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Εκεί είχε διαμορφωθεί ένας συνολικός σχεδιασμός για Μητροπολιτικό Πάρκο περίπου 160 στρεμμάτων, σε συνδυασμό με τον τερματικό σταθμό του Μετρό, τον σταθμό μετεπιβίβασης και οργανωμένους χώρους στάθμευσης. Για τη μελέτη της περιμετρικής ζώνης είχε εξασφαλιστεί επιλέξιμη δημόσια χρηματοδότηση 1 εκατ. ευρώ.Παράλληλα, για τις απαλλοτριώσεις που απαιτούνταν για τη διάνοιξη της οδού Μιχαήλ Ψελλού και τη λειτουργία του σταθμού μετεπιβίβασης διατέθηκαν συνολικά 24,5 εκατ. ευρώ από τα Υπουργεία Εσωτερικών και Υποδομών και Μεταφορών. Για την ολοκλήρωση του πάρκου εξακολουθούν να υπάρχουν πρόσθετες ιδιοκτησιακές και απαλλοτριωτικές εκκρεμότητες. (Επίσημα στοιχεία χρηματοδότησης του Δήμου Θεσσαλονίκης – η συνολική χρηματοδότηση των απαλλοτριώσεων) Η διάνοιξη της οδού Μιχαήλ Ψελλού έως την οδό Αλέξανδρου Παπαναστασίου δεν ήταν αυτονόητη· προηγήθηκε σύνθετη διοικητική, απαλλοτριωτική και χρηματοδοτική προετοιμασία.

Η σημερινή διοίκηση διαμόρφωσε στον χώρο ένα υπαίθριο πάρκινγκ 400 θέσεων, αξιοποιώντας μια προγενέστερη απαλλοτριωτική και χρηματοδοτική προετοιμασία και τη συνεργασία της Περιφέρειας. Ήταν μια χρήσιμη παρέμβαση και αυτό πρέπει να αναγνωριστεί. Δεν μπορεί, όμως, η προσωρινή λύση να υποκαταστήσει τον μόνιμο σχεδιασμό, πολύ περισσότερο όταν ο συγκεκριμένος χώρος προορίζεται πολεοδομικά για πράσινο.

Τον Απρίλιο του 2025 ο Δήμαρχος ανακοίνωσε ότι ετοιμάζονταν οι μελέτες για δύο ακόμη χώρους στάθμευσης, υπόγειο και υπέργειο, απέναντι από τον τερματικό σταθμό, με στόχο τη δημοπράτησή τους μέχρι το τέλος εκείνης της χρονιάς. (Η σχετική ανακοίνωση) Σήμερα είναι εύλογο να ζητείται σαφής ενημέρωση: ολοκληρώθηκαν οι μελέτες; Επιλέχθηκε χρηματοδοτικό και συμβατικό σχήμα; Πότε ξεκινά ο διαγωνισμός; Πότε θα αποδοθεί ο σημερινός προσωρινός χώρος στη χρήση πρασίνου για την οποία προορίζεται;

Και, κυρίως, ποια είναι η τύχη της συνολικής μελέτης για το Μητροπολιτικό Πάρκο και την περιμετρική ζώνη του σταθμού; Μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση της συνολικής μελέτης και την υλοποίηση του Μητροπολιτικού Πάρκου. Αν η πραγματικότητα είναι διαφορετική, ο Δήμος οφείλει να παρουσιάσει τα στάδια που ολοκληρώθηκαν και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για όσα απομένουν.

Το πάρκο των 70 στρεμμάτων γύρω από το Μουσείο Ολοκαυτώματος

Ανάλογο ερώτημα υπάρχει και για τη δυτική είσοδο. Τον Μάρτιο του 2023 είχε ανακοινωθεί ότι δρομολογήθηκε η εξασφάλιση έκτασης περίπου 70 στρεμμάτων γύρω από το Μουσείο Ολοκαυτώματος, με στόχο τη δημιουργία ενός Μητροπολιτικού Πάρκου και τη σύνδεσή του με την Πλατεία Ελευθερίας μέσω της «Πορείας Μνήμης». (Η ανακοίνωση του Δήμου Θεσσαλονίκης)

Η πρόβλεψη για το πάρκο εξακολουθεί να εμφανίζεται στον ευρύτερο σχεδιασμό του ενιαίου παραλιακού μετώπου. Αυτό είναι θετικό, αλλά δεν αρκεί. Από τη σημερινή διοίκηση του Δήμου δεν έχει παρουσιαστεί ένα συγκεκριμένο σχέδιο υλοποίησης: ποιο είναι σήμερα το ιδιοκτησιακό και διοικητικό καθεστώς των εκτάσεων; Ποιος φορέας αναλαμβάνει τις μελέτες; Ποια χρηματοδότηση θα διεκδικηθεί; Ποια είναι τα επόμενα ορόσημα και σε ποιον χρόνο;

Το Μουσείο Ολοκαυτώματος προχωρά. Η μεγάλη αστική και συμβολική παρέμβαση που πρέπει να το περιβάλλει δεν μπορεί να παραμένει απλώς μια αναφορά σε χάρτες και παρουσιάσεις.

Το ίδιο μέτρο για τα έργα που άλλαξαν διαδρομή

Το ίδιο ερώτημα αφορά και άλλα έργα. Για το ξύλινο ντεκ της Παλιάς Παραλίας υπήρχαν ολοκληρωμένος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός και διαγωνιστική διαδικασία για τις οριστικές μελέτες. Η νέα διοίκηση επέλεξε το 2024 διαφορετική διαδρομή χρηματοδότησης και υλοποίησης, με την αιτιολογία ότι θα εξοικονομηθούν δημοτικοί πόροι και θα επιταχυνθεί το έργο. (Η αλλαγή του σχεδιασμού). Στο μεταξύ ολοκληρώθηκαν κρίσιμες μελέτες και εγκρίσεις και παραχωρήθηκε στον Δήμο η χρήση του απαιτούμενου θαλάσσιου χώρου. Παραμένει, όμως, το ερώτημα γιατί δεν επιτεύχθηκε η δημοπράτηση που είχε εξαγγελθεί για το 2025, σε ποιο στάδιο βρίσκονται σήμερα τα τεύχη και ποιο είναι το δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα.

Αντίστοιχα, η διοίκηση του Δήμου οφείλει να εξηγήσει γιατί κρίσιμα τμήματα του κεντρικού δικτύου, όπως στην Τσιμισκή, την Εγνατία και την Παπαναστασίου, που παρουσιάζουν εκτεταμένες φθορές και σοβαρά προβλήματα οδικής ασφάλειας, δεν απέκτησαν σαφές πρόγραμμα εργασιών ασφαλτόστρωσης κατά τη θερινή περίοδο, με τους μικρότερους κυκλοφοριακούς φόρτους, και πώς θα ολοκληρωθούν χωρίς νέες μεταθέσεις.

Ένα δημόσιο «Σχέδιο Υλοποίησης Έργων του Δήμου Θεσσαλονίκης»

Αυτό που χρειάζεται σήμερα δεν είναι μία ακόμη συνέντευξη Τύπου. Είναι ένα δημόσιο Σχέδιο Υλοποίησης, στο οποίο για κάθε έργο και κάθε κυβερνητική δέσμευση θα αναφέρονται:

•      το ακριβές φυσικό αντικείμενο και η σημερινή κατάσταση,

•      οι ενέργειες που αναλογούν στον Δήμο και εκείνες που αναλογούν σε άλλους φορείς,

•      ο υπεύθυνος συντονισμού,

•      οι εκκρεμείς μελέτες, άδειες και ιδιοκτησιακές πράξεις,

•      η πηγή χρηματοδότησης,

•      η ημερομηνία του επόμενου ορόσημου και της ολοκλήρωσης,

•      οι κίνδυνοι καθυστέρησης και οι ενέργειες αντιμετώπισής τους.

Το ίδιο σχέδιο παρακολούθησης πρέπει να καλύπτει με ενιαίο μέτρο τόσο τα έργα που παρέλαβε η σημερινή διοίκηση όσο και τις νέες κυβερνητικές δεσμεύσεις που η ίδια διεκδίκησε.

Η πρόοδος πρέπει να δημοσιοποιείται ανά τρίμηνο, με απλό και κατανοητό τρόπο. Έτσι οι πολίτες θα γνωρίζουν τι προχωρά, τι καθυστερεί, ποιος έχει την ευθύνη και γιατί. Και έτσι θα μπορεί και ο Δήμος, όταν μια εμπλοκή δεν οφείλεται στον ίδιο, να διεκδικεί πιο αποτελεσματικά την παρέμβαση της Πολιτείας.

Η συνέχεια των έργων είναι σεβασμός προς την πόλη

Οι κυβερνητικές δεσμεύσεις είναι θετικές. Η διεκδίκησή τους από τη δημοτική αρχή επίσης. Τώρα όμως αρχίζει το δυσκολότερο μέρος: η υλοποίηση.

Η Θεσσαλονίκη δεν έχει ανάγκη από έναν ακόμη ανταγωνισμό για το ποιος θα πιστωθεί μια εξαγγελία ή ποιος είχε πρώτος μια ιδέα. Έχει ανάγκη από θεσμική συνέχεια. Κάθε διοίκηση οφείλει να προχωρά ό,τι παρέλαβε ώριμο, να διορθώνει ό,τι θεωρεί προβληματικό χωρίς να μηδενίζει τον χρόνο που προηγήθηκε και να παραδίδει στην επόμενη περισσότερα ώριμα έργα από όσα παρέλαβε.

Η πραγματική επιτυχία δεν θα κριθεί από το πόσα αιτήματα έγιναν δεκτά ούτε από το πόσο καλά παρουσιάστηκαν. Θα κριθεί όταν οι χώροι παραχωρηθούν, οι μελέτες ολοκληρωθούν, οι διαγωνισμοί γίνουν εγκαίρως και τα έργα αποδοθούν στους πολίτες.

Γιατί, τελικά, η Θεσσαλονίκη δεν χρειάζεται μόνο δεσμεύσεις. Χρειάζεται συνέχεια, σχέδιο και αποτέλεσμα. Υπάρχει καλύτερος τρόπος: ο δρόμος της προετοιμασίας, της διαφάνειας και της υλοποίησης.

Πηγές και τεκμηρίωση

Οι πηγές παρατίθενται για την τεκμηρίωση των στοιχείων και τη διευκόλυνση του αναγνώστη.

•      Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας — Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη στη Βόρεια Ελλάδα (27.08.2026)

•      NEWS 24/7 — Τα επτά αιτήματα του Δήμου Θεσσαλονίκης που έγιναν αποδεκτά

•      Δήμος Θεσσαλονίκης — Η ατζέντα διεκδικήσεων προς την κυβέρνηση (07.08.2026)

•      Δήμος Θεσσαλονίκης — Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2021–2025: απαλλοτριώσεις και μελέτη περιμετρικής ζώνης Νέας Ελβετίας

•      Voria — Η συνολική χρηματοδότηση ύψους 24,5 εκατ. ευρώ για τις απαλλοτριώσεις στη Νέα Ελβετία

•      Μακεδονία — Νέα Ελβετία: λειτουργία του χώρου 400 θέσεων και εξαγγελία δύο νέων χώρων στάθμευσης

•      Δήμος Θεσσαλονίκης — Εξασφάλιση χώρου περίπου 70 στρεμμάτων γύρω από το Μουσείο Ολοκαυτώματος (19.03.2023)

•      ΑΠΕ-ΜΠΕ — Τροποποιήσεις στη μελέτη για το ενιαίο παραλιακό μέτωπο και πρόβλεψη πάρκου 70 στρεμμάτων

•      Μακεδονία — Η αλλαγή της διαδρομής χρηματοδότησης και υλοποίησης του ξύλινου ντεκ της Παλιάς Παραλίας

ΣΤΕΓΗ: ΕΘΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ, ΤΟΠΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ, ΜΕΤΡΗΣΙΜΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ

Η έγκριση της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026–2035 από την Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής (με την υπ’ αριθ. 1/2026 απόφασή της, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 5200/17.08.2026), αποτελεί μια θετική εξέλιξη.

Διαμορφώνει ένα ενιαίο πλαίσιο και, κυρίως, αναγνωρίζει ότι το στεγαστικό πρόβλημα δεν είναι ίδιο σε κάθε πόλη και σε κάθε γειτονιά.

Αυτή είναι η σωστή θεσμική αρχιτεκτονική: η Πολιτεία να θέτει σαφείς και σταθερούς κανόνες, να εξασφαλίζει χρηματοδότηση, αξιόπιστα δεδομένα και εγγυήσεις. Οι δήμοι να καταγράφουν τις πραγματικές ανάγκες και να οργανώνουν την εφαρμογή. Η ιδιωτική πρωτοβουλία να ενεργοποιεί κενά και ανενεργά ακίνητα. Και η κοινωνική πολιτική να στηρίζει, με αντικειμενικά κριτήρια, όσους πραγματικά τη χρειάζονται.

Για τους δήμους, η Στρατηγική αναδεικνύει σημαντικά εργαλεία: Τοπικά Σχέδια Δράσης για τη Στέγαση, Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης, μητρώα διαθέσιμων κατοικιών, αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας και συμμετοχή των πολεοδομικών και τεχνικών υπηρεσιών.

Η αποκέντρωση, όμως, χωρίς αρμοδιότητες, πόρους και προσωπικό δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι απλή μεταφορά της ευθύνης.

Γι’ αυτό απαιτούνται τώρα:

- σαφής θεσμοθέτηση και χρονοδιάγραμμα για τα Τοπικά Σχέδια Στέγασης,

- σταθερή χρηματοδότηση και τεχνική υποστήριξη των δήμων,

- διαφανείς και προβλέψιμοι κανόνες για τις εγγυημένες μισθώσεις, τις ανακαινίσεις με κοινωνικό αντάλλαγμα και την κοινωνική αντιπαροχή,

- αξιόπιστα δεδομένα για τα ενοίκια, τα κενά ακίνητα και τις ανάγκες κάθε περιοχής,

- σύνδεση της κατοικίας με τον πολεοδομικό σχεδιασμό, τα ΓΠΣ και τα ΤΠΣ, τα ΣΒΑΚ και τις δημόσιες συγκοινωνίες,

- συγκεκριμένοι στόχοι και ετήσια δημόσια λογοδοσία.

Πολλές από αυτές τις κατευθύνσεις συγκλίνουν με όσα παρέθετα στο πρόσφατο άρθρο μου (μπορείτε να το δείτε εδώ)  για τη Θεσσαλονίκη: μητρώο κενών ακινήτων, ανακαίνιση με κοινωνικό αντάλλαγμα, φοιτητική στέγη, επανάχρηση κενών γραφείων, προσιτή κατοικία στις μεγάλες αναπτύξεις και στοχευμένη κοινωνική κατοικία.

Για τη Θεσσαλονίκη χρειάζεται ένα ακόμη βήμα: Μητροπολιτικό Σχέδιο Στέγασης. Επειδή η αγορά κατοικίας, οι μετακινήσεις και η καθημερινότητα των πολιτών δεν σταματούν στα διοικητικά όρια των δήμων.

Η στεγαστική πολιτική απαιτεί καθαρούς κανόνες, συνεργασία Πολιτείας, αυτοδιοίκησης και ιδιωτικής πρωτοβουλίας, ισχυρές κοινωνικές εγγυήσεις και συνεχή έλεγχο του αποτελέσματος.

Η Εθνική Στρατηγική είναι η αφετηρία. Η εφαρμογή της στις πόλεις είναι το πραγματικό στοίχημα.

Υπάρχει καλύτερος τρόπος.

Πράσινο και στάθμευση: δύο διεκδικήσεις που δεν πρέπει να μείνουν πίσω

Οι διεκδικήσεις για τον Άγιο Μηνά, τον Λόφο της Τούμπας, τους χώρους στάθμευσης και τον Θερμαϊκό είναι θετικές και πρέπει να υποστηριχθούν. Η πόλη, όμως, δεν χρειάζεται μόνο νέα αιτήματα προς την κυβέρνηση. Χρειάζεται συνέχεια στα ώριμα έργα, τεκμηρίωση και ισόρροπη προσοχή σε όλες τις περιοχές της.

Στη Νέα Ελβετία, η μελέτη για την ανάπλαση της περιμετρικής ζώνης του σταθμού, πάνω στην οποία βασιζόταν ο σχεδιασμός ενός μεγάλου Μητροπολιτικού Πάρκου, είχε εξασφαλισμένη κρατική χρηματοδότηση 1.000.000 ευρώ. Το αντικείμενό της έφθανε έως τις μελέτες εφαρμογής και τα τεύχη δημοπράτησης, αλλά δεν ολοκληρώθηκε. Παράλληλα, είχαν ήδη αποκτηθεί τα αναγκαία δημοτικά ακίνητα για τη δημιουργία μόνιμων χώρων στάθμευσης περίπου 1.000 θέσεων.

Αντί της μόνιμης λύσης, δημιουργήθηκε στον τερματικό σταθμό της Νέας Ελβετίας ένα προσωρινό υπαίθριο πάρκινγκ 400 θέσεων, χωρίς να έχει παρουσιαστεί ολοκληρωμένη μελέτη, σε χώρο που προοριζόταν για πράσινο. Το προσωρινό πάρκινγκ δεν μπορεί να υποκαταστήσει ούτε τη μόνιμη υποδομή στάθμευσης ούτε το Μητροπολιτικό Πάρκο.

Στη δυτική είσοδο, γύρω από το Μουσείο Ολοκαυτώματος, είχε οργανωθεί πριν από περίπου τέσσερα χρόνια η διεκδίκηση ενός μεγάλου Μητροπολιτικού Πάρκου, σε σιδηροδρομικές εκτάσεις που διαχειρίζεται η ΓΑΙΑΟΣΕ, θυγατρική του Υπερταμείου. Είχε συζητηθεί η παραχώρησή τους στον Δήμο, καθώς και η δυνατότητα χρηματοδότησης του πάρκου από ευρωπαϊκούς πόρους, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Η διοίκηση οφείλει να ενημερώσει αν συνεχίζει αυτή τη διεκδίκηση και με ποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Το ζητούμενο δεν είναι ποιος πρότεινε πρώτος κάθε έργο. Είναι να μη χάνονται χρηματοδοτημένες μελέτες, διαθέσιμη δημοτική γη και ευκαιρίες για περισσότερο πράσινο και οργανωμένους χώρους στάθμευσης.

Στηρίζουμε κάθε σωστή διεκδίκηση για τη Θεσσαλονίκη. Ζητούμε, όμως, συνέχεια, τεκμηρίωση και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Οι δημόσιες σχέσεις είναι χρήσιμες για την πόλη. Χρειάζεται, όμως, και πολλή δουλειά.

#ΥπάρχειΚαλύτεροςΤρόπος

Υ.Γ. Η εικόνα παρουσιάζει απόσπασμα από την απόφαση χρηματοδότησης της μελέτης της περιμετρικής ζώνης του σταθμού Νέας Ελβετίας, πάνω στην οποία βασιζόταν ο σχεδιασμός του Μητροπολιτικού Πάρκου. Για την υλοποίηση του έργου είχε υπάρξει συνεννόηση με την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, ώστε μετά την ολοκλήρωση των μελετών τα έργα ανάπλασης να προταθούν προς ένταξη στο ΕΣΠΑ 2021–2027.